چنين نبود ، و شما دروغگو از آب درآمديد كيفر آن كس كه از شما پيمانه را دزديده چيست ؟ و يا بطور كلى كيفر دزدى چيست ؟ و توجيه نسبت دروغ به برادران دادن قريب همان توجيهى است كه در نسبت دزدى به ايشان گذشت . * ( « قالُوا جَزاؤُه مَنْ وُجِدَ فِي رَحْلِه فَهُوَ جَزاؤُه كَذلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ » ) * . مقصودشان از اين پاسخ اين است كه كيفر سارق و يا كيفر دزدى ، خود سارق است ، به اين معنا كه اگر كسى مالى را بدزدد خود دزد برده صاحب مال مىشود ، و از جمله « ما ستمگران را اينچنين كيفر مىدهيم » برمىآيد كه حكم اين مساله در سنت يعقوب ( ع ) چنين بوده . و اگر از صيغه جمع به مفرد عدول نموده و فرمود : « كيفرش خود اوست » براى اين بوده كه بفهماند در سرقت تنها خود سارق را بايد كيفر داد ، نه او و رفقايش را ، پس در ميان يازده نفر اگر فردى سارق تشخيص داده شد تنها همو را بايد كيفر داد ، بدون اينكه ديگران مورد مؤاخذه قرار گيرند ، و يا بار و بنه شان توقيف شود ، آن گاه در چنين صورتى صاحب مال حق دارد كه سارق را ملك خود قرار داده و هر عملى بخواهد با او انجام دهد . * ( « فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعاءِ أَخِيه ثُمَّ اسْتَخْرَجَها مِنْ وِعاءِ أَخِيه » ) * . حرف « فاء » كه بر سر جمله آمده مىفهماند كه جمله فرع بر مطالب قبل است ، و معنايش اين است كه : پس آن گاه شروع كرد به تفتيش و بازجويى تا در صورت يافتن پيمانه بر اساس همان حكم ، عمل كند ، لذا اول بار و بنه و ظرفهاى ساير برادران را جستجو نمود ، زيرا اگر در همان بار اول مستقيما بار و خرجينهاى بنيامين را جستجو مىكرد . برادران مىفهميدند كه نقشه اى در كار بوده ، در نتيجه براى اينكه رد گم كند اول بخرجينهاى ساير برادران پرداخت ، و در آخر پيمانه را از خرجين بنيامين بيرون آورد ، و كيفر بر او مستقر گرديد . * ( « كَذلِكَ كِدْنا لِيُوسُفَ ما كانَ لِيَأْخُذَ أَخاه فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّه . . . » ) * . كلمه « كذلك » اشاره است به نقشه اى كه يوسف براى گرفتن و نگهداشتن برادر خود به كار برد ، و اگر آن را كيد ناميد براى اين بود كه برادران از آن نقشه سر در نياورند و اگر مىفهميدند به هيچ وجه به دادن برادر خود بنيامين رضايت نمىدادند ، و اين خود كيد است ، چيزى كه هست اين كيد به الهام خداى سبحان و يا وحى او بوده كه از چه راه برادر خود را باز داشت نمايد و نگهدارد و به همين جهت خداى تعالى اين نقشه را ، هم كيد ناميده و هم به خود